Naslovnica GLOBUS Dan kada je Mustafa Kemal paša Ataturk proglasio Republiku Tursku 29. oktobra...

Dan kada je Mustafa Kemal paša Ataturk proglasio Republiku Tursku 29. oktobra 1897. rođen Jozef Gebels njemački nacistički ministar propagande

0

Na današnji dan 439. Vandali, predvođeni kraljem Gejserihom, osvojili su Kartaginu. Na isti datum 1881. godine u Japanu je osnovana prva nacionalna politička stranka.

Na današnji dan:

1888. – U Carigradu potpisana Konvencija o Sueckom kanalu, prema kojoj „kanal treba da bude slobodan i otvoren, za vrijeme rata i u vrijeme mira, za sve trgovačke i ratne brodove, bez obzira na razlike u zastavama“.

1890. – Na četvrtoj sjednici Dalmatinskog sabora zastupnik Miho Klaić predložio da se u zadarskoj gimnaziji, umjesto italijanskog, uvede hrvatski kao naukovni jezik.

1923. – Mustafa Kemal-paša Ataturk proglašava Republiku Tursku. On je postao prvi predsjednik Turske. Tokom vladavine, do smrti 1938. godine, proveo radikalne reforme u zemlji, približivši Tursku Evropi. Glavni grad postaje Ankara.

1929. – Krah Njujorške berze, poznat kao „crni utorak“, označio je početak Velike krize koja je uzdrmala temelje američke privrede, a kasnije se proširila na cijeli svijet. Industrijska proizvodnja opala u razvijenim zemljama na nivo sa početka stoljeća, a bez posla ostalo 26 miliona ljudi.

1941. – U Osijeku su ustaše streljale šestoricu Jevreja zbog davanja priloga za “Crvenu pomoć”.

1956. – Suecka kriza: dva dana uoči francusko-britanskog napada na Egipat izraelska vojska napala Sinajski poluotok.

1961. – Sirija je istupila iz Ujedinjene arapske republike.

1964. – Ujedinjena republika Tanganjika, Zanzibar i Pemba promijenila naziv u Tanzanija.

1969. – Uspostavljena prva udaljena veza između dva kompjutera na univerzitetima Stenford i Kalifornija. Taj događaj označava početak ere interneta.

1995. – Parlamentarni izbori u Hrvatskoj na kojima pobjeđuje Hrvatska demokratska zajednica i izbori za Gradsku skupštinu Zagreba nakon kojih, zbog iznenadne pobjede opozicije, započinje Zagrebačka kriza.

1996. – U Beču održana aukcija skoro 8.000 slika, skulptura i ostalih umjetničkih djela koja su od austrijskih Jevreja u Drugom svjetskom ratu oteli austrijski i njemački nacisti. Prihod dodijeljen ljudima koji su preživjeli Holokaust.

1998. – Komisija za istinu Južne Afrike predala izvještaj predsjedniku Nelsonu Mandeli, u kojem su bivši predsjednik Bota, Mandelina bivša supruga Vini, Butelezi i Afrički nacionalni kongres optuženi za kršenje ljudskih prava.

1999. – Iranski predsjednik Muhamed Hatami završio posjetu Parizu, prvu od 1979., tokom koje je apelirao na globalnu toleranciju i bolje povezivanje sa Zapadom.

2000. – Više od 30.000 ljudi demonstriralo protiv neonacista u njemačkom gradu Diseldorfu.

2001. – Japan usvojio kontroverzni zakon koji dozvoljava japanskim oružanim snagama, prvi put poslije Drugog svjetskog rata, da budu angažirane u inozemstvu kao podrška američkim napadima u Afganistanu.

2001. – Pod pritiskom pakistanskog predsjednika, zatvoreno 12 pripadnika Islamskog militarističkog pokreta radi istrage o oružanom napadu na jednu hrišćansku crkvu, u kojem je ubijeno 16 osoba.

29. oktobra:

1017. – Rođen Hajnrih III, car Svetog rimskog carstva.

1507. – Rođen Fernando Alvarez de Toledo Alba, španski vojskovođa.

1897. – Rođen Jozef Gebels (Joseph Goebbels), njemački nacistički ministar propagande.

1910. – Rođen Džuls Alfred Ejer ((Jules Ayer), engleski filozof.

1926. – Rođen Nedžmetin Erbakan (Necmettin), turski političar i državnik.

1929. – Rođen Ivan Bek, srpski i jugoslavenski fudbaler.

1930. – Rođen Berni Eklston (Bernie Ecclestone), britanski poduzetnik i vlasnik Formule 1.

1943. – Rođen Dušan Ivković, košarkaš i trener.

1944. – Rođen Fausto Leali, italijanski pjevač.

1949. – Rođena Vedrana Rudan, hrvatska književnica i kolumnistkinja.

1950. – Rođen Rino Gaetano, italijanski muzičar i kantautor.

1960. – Rođena Finola Hjuz (Hughes), britanska glumica.

1970. – Rođen Edvin van der Sar (Edwin van der Sar), holandski i bivši golman Mančester junajteda.

1970. – Rođen Filip Koku (Phillip Cocu), holandski fudbaler i trener.

1971. – Rođena Vinona Rajder (Winona Ryder), američka glumica.

1972. – Rođena Gabrijela Junion (Gabrielle Union), američka glumica.

1973. – Rođen Rober Emanuel Pires (Robert Pirès), francuski fudbaler.

1974. – Rođen Albert Nađ, srbijanski fudbaler.

1981. – Rođen Ruslan Petrovič Rotanj, ukrajinski fudbaler.

1982. – Rođen Radomir Đalović, crnogorski fudbaler.

1983. – Rođen Dana Džejms Eveland (James), američki bejzbol igrač.

Na današnji dan:

1889. – Umro Nikolaj Černiševski, ruski pisac, književni kritičar i revolucionar.

1911. – Umro Jozef Pulicer (Joseph Pulitzer), američki novinar i publicist.

1950. – Umro Gustav V, švedski kralj.

1977. – Umro Radomir Raša Plaović, pozorišni glumac, reditelj i pedagog.

2013. – Umro Rudolf Kehrer, ruski pijanist i glasovirski pedagog.

2013. – Umro Srđa Popović, advokat i borac za ljudska prava.

2014. – Umro Klas Ingeson (Ingesson), švedski fudbaler i reprezentativac.

2014. – Umro Majkl Sata, predsednik Zambije.